Dostępność i użyteczność dotyczą korzystania z produktu, ale sprawdzają inne aspekty doświadczenia. Warto oceniać je razem: strona powinna umożliwiać wykonanie zadania osobom o różnych potrzebach i jasno prowadzić przez jego kolejne etapy.
Co sprawdzamy przy ocenie użyteczności?
Użyteczność opisuje, czy określony użytkownik potrafi osiągnąć cel skutecznie, sprawnie i z satysfakcją w danej sytuacji. W sklepie takim celem może być wybór wariantu produktu i zakup. W serwisie teatru - znalezienie spektaklu na konkretny dzień.
W praktyce obserwujemy, czy osoba rozumie nazwy w menu, odnajduje potrzebne informacje i wie, co zrobić po napotkaniu błędu. Sam wygląd ekranu nie odpowiada na te pytania.
Co obejmuje dostępność?
Dostępność ma usuwać bariery utrudniające osobom z niepełnosprawnościami postrzeganie, rozumienie i obsługę treści. Obejmuje m.in. działanie z klawiaturą i technologiami asystującymi, strukturę dokumentu, etykiety formularzy i prezentację informacji.
W3C wskazuje, że dostępność oraz użyteczność częściowo się pokrywają i powinny być uwzględniane wspólnie. Dostępności nie należy traktować jako automatycznej gwarancji wygody każdego procesu.
Jak te różnice widać w galerii realizacji?
Na stronie z portfolio użytkownik chce obejrzeć kilka ekranów i wrócić do opisu. Przejście do pliku w osobnej karcie może utrudniać kontynuowanie tej czynności. Galeria otwierana w tym samym widoku pozwala zachować miejsce w prezentacji.
Sam modal także wymaga sprawdzenia. Przycisk zamknięcia powinien mieć nazwę, obsługa klawiaturą musi być możliwa, a po zamknięciu użytkownik powinien wrócić do elementu, który otworzył galerię. Obecność przycisków widocznych na ekranie nie wystarcza do oceny tych zachowań.
Jak wspólnie ocenić formularz?
- Sprawdź, czy każde pole ma trwałą etykietę oraz zrozumiały opis.
- Przejdź formularz klawiaturą i sprawdź kolejność fokusu.
- Wywołaj błąd i oceń, czy wiadomo, jak go poprawić.
- Sprawdź, czy poprawne dane pozostają po błędzie.
- Obserwuj wykonanie zadania przez osoby reprezentujące odbiorców produktu, w tym osoby z niepełnosprawnościami.
Jak uwzględnić oba obszary w projekcie?
Ustal główne zadania, a następnie zaplanuj kontrolę wymagań dostępności i badanie ich wykonania przez użytkowników. Zapisuj problemy wraz z sytuacją, w której występują. Dzięki temu poprawka może dotyczyć zarówno kodu, jak i kolejności informacji lub treści komunikatu.
W realizacji Teatru Osterwy pokazujemy repertuar, karty spektakli i widoki mobilne. To materiał do rozmowy o strukturze informacji; ocena zgodności całego serwisu z wymaganiami dostępności wymaga osobnego badania.
Źródła i wytyczne
- W3C WAI: Accessibility, Usability, and Inclusion - różnice i wspólne obszary.
- W3C APG: wzorce interakcji - obsługa m.in. dialogów, zakładek i formularzy.